Giáo viên nghỉ ốm có tính tăng giờ không là câu hỏi đang gây nhiều tranh luận trong các trường học, nhất là khi giáo viên nghỉ ốm từ 03 ngày trở lên trong một tuần nhưng vẫn có tiết được phân công theo thời khóa biểu. Một tình huống cụ thể là giáo viên THCS được phân công 20 tiết/tuần, nghỉ ốm 4 ngày theo chế độ BHXH, trong các ngày nghỉ có 10 tiết dạy, những ngày còn lại vẫn dạy 10 tiết. Vậy tuần đó tính tăng giờ thế nào, áp dụng Điều 5 hay Điều 6 Thông tư 21/2025/TT-BGDĐT?
Một tình huống đang gây tranh cãi trong trường học
Một giáo viên THCS được phân công giảng dạy 20 tiết/tuần.
Trong tuần thứ 10 của năm học, giáo viên này nghỉ ốm 4 ngày theo chế độ bảo hiểm xã hội. Trong 4 ngày nghỉ đó, theo thời khóa biểu, giáo viên có 10 tiết dạy. Những ngày còn lại trong tuần, giáo viên vẫn đi dạy và dạy được 10 tiết.
Câu hỏi đặt ra là:
Tuần đó tính tăng giờ như thế nào?
Giáo viên này thuộc trường hợp tính theo Điều 5 hay Điều 6 của Thông tư 21/2025/TT-BGDĐT?
Nếu áp dụng Điều 6, có ý kiến cho rằng tuần đó nghỉ từ 03 ngày trở lên nên không tính vào số tuần thực dạy. Khi đó, định mức tuần được xem như bằng 0, còn giáo viên lại có 20 tiết được tính, thành ra “dư 20 tiết”. Cách hiểu này nghe qua có vẻ dựa vào câu chữ của Điều 6, nhưng nếu đọc toàn bộ hệ thống quy định thì đây là cách hiểu chưa đầy đủ và dễ dẫn đến kết quả bất hợp lý.
Vấn đề cần làm rõ là: nghỉ ốm hợp lệ trong năm học có làm giáo viên chuyển sang diện “công tác không đủ một năm học” hay không?
Giáo viên nghỉ ốm có tính tăng giờ không?
Trong trường hợp giáo viên vẫn công tác tại trường trong suốt năm học, chỉ nghỉ ốm 4 ngày theo chế độ, có hồ sơ hợp lệ và sau đó tiếp tục làm việc bình thường, thì không nên áp dụng Điều 6 Thông tư 21.
Trường hợp này nên áp dụng cách tính chung theo Điều 4 và Điều 5 Thông tư 21/2025/TT-BGDĐT, đồng thời xử lý các tiết rơi vào thời gian nghỉ ốm theo khoản 3 Điều 12 Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT.
Nói dễ hiểu: 10 tiết giáo viên đã dạy được tính là tiết dạy thực tế; 10 tiết rơi vào thời gian nghỉ ốm hợp lệ được tính vào định mức; không phải dạy bù và cũng không phải là 10 tiết tăng giờ.
Căn cứ 1: Điều 6 Thông tư 21 chỉ áp dụng cho nhà giáo công tác không đủ một năm học
Điều quan trọng nhất khi áp dụng văn bản pháp luật là phải xác định đúng đối tượng áp dụng.
Điều 6 của Thông tư 21 có tên là: “Chi trả tiền lương dạy thêm giờ đối với nhà giáo công tác không đủ một năm học”. Khoản 1 Điều 6 cũng xác định rõ: nhà giáo có thời gian giảng dạy không đủ một năm học thì được hưởng tiền lương dạy thêm giờ tương ứng với thời gian công tác thực tế.
Như vậy, Điều 6 không phải là điều khoản dùng cho mọi trường hợp giáo viên có nghỉ trong năm học. Điều 6 chỉ được kích hoạt khi giáo viên thuộc nhóm công tác hoặc giảng dạy không đủ một năm học.
Ví dụ thường gặp có thể là: tuyển dụng giữa năm học, nghỉ hưu giữa năm, thôi việc, chuyển công tác, điều động, biệt phái hoặc các trường hợp mà thời gian công tác thực tế tại cơ sở giáo dục không trọn năm học.
Còn nếu giáo viên vẫn thuộc danh sách trả lương của trường, vẫn có phân công chuyên môn trong năm học, chỉ nghỉ ốm vài ngày theo chế độ rồi tiếp tục công tác bình thường, thì không thể tự động xem là “công tác không đủ một năm học”.
Nói cách khác: nghỉ ốm hợp lệ trong năm học không đồng nghĩa với công tác không đủ năm học.
Căn cứ 2: Khoản 5 Điều 6 không thể tách rời khỏi phạm vi của Điều 6
Một số ý kiến căn cứ vào khoản 5 Điều 6 Thông tư 21, vì khoản này có quy định: trường hợp nghỉ từ 03 ngày trở lên trong 01 tuần thì tuần đó không được tính vào số tuần thực dạy; nghỉ dưới 03 ngày trong 01 tuần thì tuần đó được tính vào số tuần thực dạy.
Tuy nhiên, cần đọc khoản này trong đúng bối cảnh của Điều 6.
Khoản 5 Điều 6 không phải là một quy định chung để xử lý tất cả giáo viên nghỉ ốm. Nó là quy định kỹ thuật để xác định số tuần thực dạy tương ứng với thời gian công tác thực tế đối với nhà giáo đã thuộc nhóm công tác không đủ một năm học.
Vì vậy, không thể lấy riêng khoản 5 Điều 6 để áp cho một giáo viên đang công tác đủ năm học. Nếu làm như vậy là cắt rời một khoản khỏi điều luật chứa nó, dẫn đến cách tính sai bản chất.
Nguyên tắc cần nhớ là:
Phải xác định giáo viên có thuộc đối tượng Điều 6 hay không trước, rồi mới áp dụng các khoản trong Điều 6.
Nếu giáo viên không thuộc diện công tác không đủ năm học, thì không lấy khoản 5 Điều 6 để loại tuần nghỉ ốm ra khỏi định mức.
Căn cứ 3: Thông tư 21 đã có quy định riêng cho thời gian không trực tiếp dạy nhưng vẫn được tính hoàn thành định mức
Đây là điểm rất quan trọng nhưng dễ bị bỏ qua.
Khoản 9 Điều 3 Thông tư 21 quy định về trường hợp nhà giáo không trực tiếp tham gia giảng dạy nhưng vẫn được tính hoàn thành số tiết dạy theo định mức và được tính vào tổng số tiết dạy trong năm học. Trong đó có trường hợp: thời gian được tính hoàn thành đủ số tiết dạy định mức theo quy định của pháp luật.
Quy định này cho thấy Thông tư 21 không chỉ tính những tiết giáo viên trực tiếp đứng lớp. Thông tư 21 còn thừa nhận có những khoảng thời gian giáo viên không trực tiếp dạy nhưng pháp luật vẫn cho tính hoàn thành định mức.
Vậy “quy định của pháp luật” ở đây là quy định nào?
Chính là khoản 3 Điều 12 Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT.
Căn cứ 4: Điều 12 Thông tư 05 nói rõ tiết nghỉ khám bệnh, chữa bệnh hợp lệ được tính vào định mức
Khoản 3 Điều 12 Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT quy định: giáo viên trong thời gian đi khám bệnh, chữa bệnh, nếu không vượt quá thời gian quy định, được hiệu trưởng đồng ý và có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền thì không phải dạy bù đối với các tiết dạy đã được phân công theo kế hoạch, và số tiết này được tính vào định mức tiết dạy của giáo viên.
Quy định này cần được hiểu thật chính xác.
“Được tính vào định mức” không có nghĩa là “được tính tăng giờ”.
“Được tính vào định mức” có nghĩa là giáo viên không trực tiếp dạy các tiết đó do nghỉ khám bệnh, chữa bệnh hợp lệ, nhưng pháp luật vẫn ghi nhận các tiết ấy để xác định giáo viên đã hoàn thành nghĩa vụ định mức tương ứng. Giáo viên không bị coi là thiếu tiết và cũng không phải dạy bù.
Vì vậy, 10 tiết rơi vào thời gian nghỉ ốm của giáo viên trong ví dụ trên là 10 tiết được tính vào định mức, không phải 10 tiết tăng giờ.
Căn cứ 5: Công thức tính tăng giờ của Thông tư 21 là tính theo năm học, không chốt riêng một tuần
Khoản 2 Điều 4 Thông tư 21 quy định số tiết dạy thêm của nhà giáo trong năm học được xác định bằng:
Số tiết dạy thêm của nhà giáo/năm học = Tổng số tiết dạy được tính thực tế/năm học – Định mức tiết dạy/năm học.
Trong đó, tổng số tiết dạy được tính thực tế trong năm học bao gồm: số tiết đã dạy thực tế, số tiết quy đổi, số tiết được tính thêm, số tiết được giảm và số tiết dạy được tính vào số tiết dạy đủ/năm học theo quy định.
Như vậy, 10 tiết nghỉ ốm hợp lệ theo Điều 12 Thông tư 05 chính là nhóm số tiết dạy được tính vào số tiết dạy đủ theo quy định.
Thông tư 21 cũng quy định thời điểm chi trả tiền lương dạy thêm giờ cho nhà giáo được thực hiện sau khi kết thúc năm học. Điều này cho thấy việc tính tăng giờ có bản chất là tổng hợp theo năm học, không phải tách riêng một tuần nghỉ bệnh rồi kết luận ngay tuần đó dư toàn bộ số tiết.
Áp dụng vào tình huống cụ thể
Giáo viên THCS có định mức tiết dạy trung bình trong 01 tuần là 19 tiết theo Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT.
Trong tình huống nêu trên:
- Giáo viên được phân công: 20 tiết/tuần.
- Tuần thứ 10 nghỉ ốm 4 ngày theo chế độ.
- Trong 4 ngày nghỉ có 10 tiết theo thời khóa biểu.
- Những ngày còn lại giáo viên dạy thực tế 10 tiết.
Cách tính hợp lý là:
10 tiết đã dạy thực tế được tính là tiết dạy thực tế.
10 tiết rơi vào thời gian nghỉ ốm hợp lệ được tính vào định mức theo khoản 3 Điều 12 Thông tư 05.
Tổng số tiết được ghi nhận trong tuần đó là:
10 tiết dạy thực tế + 10 tiết được tính vào định mức = 20 tiết được tính.
Nếu chỉ xét riêng tuần đó để dễ hình dung, giáo viên THCS có định mức 19 tiết/tuần, được ghi nhận 20 tiết, thì phần vượt chỉ có thể là 1 tiết, chứ không thể là 20 tiết.
Tuy nhiên, khi thanh toán tiền dạy thêm giờ, nhà trường vẫn phải tổng hợp theo năm học theo công thức của Thông tư 21.
Vì sao cách tính “dư 20 tiết” là chưa đúng?
Cách tính “dư 20 tiết” thường xuất phát từ việc lấy khoản 5 Điều 6 để cho rằng tuần nghỉ 4 ngày không tính vào số tuần thực dạy, từ đó định mức tuần bằng 0, còn 20 tiết được tính trở thành 20 tiết vượt.
Cách hiểu này có ít nhất 4 điểm chưa ổn.
Thứ nhất, giáo viên trong tình huống này chưa đủ điều kiện để áp dụng Điều 6, vì giáo viên không thuộc diện công tác không đủ một năm học.
Thứ hai, khoản 5 Điều 6 chỉ dùng trong phạm vi Điều 6, không thể tách riêng để áp dụng cho mọi trường hợp nghỉ ốm.
Thứ ba, Điều 12 Thông tư 05 đã quy định rõ tiết nghỉ khám bệnh, chữa bệnh hợp lệ được tính vào định mức, không phải dạy bù. Nếu lại loại cả tuần ra khỏi định mức thì sẽ làm mất ý nghĩa của Điều 12.
Thứ tư, khoản 9 Điều 3 và khoản 2 Điều 4 Thông tư 21 đã có cơ chế ghi nhận những tiết không trực tiếp dạy nhưng được pháp luật tính hoàn thành định mức. Vì vậy, phải đưa các tiết nghỉ ốm hợp lệ vào nhóm “tiết được tính vào số tiết dạy đủ”, chứ không chuyển thành tiết tăng giờ.
Cách hiểu nên thống nhất trong nhà trường
Để tránh tranh cãi, nhà trường nên thống nhất theo các bước sau:
Bước 1: Xác định giáo viên thuộc diện công tác đủ năm hay không đủ năm.
Nếu giáo viên vẫn công tác tại trường trong suốt năm học, chỉ nghỉ ốm ngắn ngày theo chế độ, có hồ sơ hợp lệ, thì vẫn nên xem là công tác đủ năm học. Khi đó, áp dụng cách tính chung theo Điều 4 và Điều 5 Thông tư 21.
Bước 2: Xác định các tiết rơi vào thời gian nghỉ ốm có hợp lệ không.
Cần có căn cứ: giấy xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền; thời gian nghỉ không vượt quá quy định; được hiệu trưởng đồng ý.
Bước 3: Phân loại tiết.
Tiết giáo viên đã dạy: tính là tiết dạy thực tế.
Tiết rơi vào thời gian nghỉ ốm hợp lệ: tính vào định mức, không phải dạy bù, không phải tiết tăng giờ.
Tiết dạy vượt định mức sau khi tổng hợp cả năm: mới là căn cứ để tính tiền dạy thêm giờ.
Bước 4: Tổng hợp cuối năm học.
Tiền dạy thêm giờ không nên chốt bằng cách tách riêng một tuần có nghỉ ốm rồi suy ra số tiết dư. Phải tổng hợp cả năm học theo công thức của Thông tư 21.
Trả lời trực tiếp cho câu hỏi: áp dụng Điều 5 hay Điều 6?
Với tình huống giáo viên THCS được phân công 20 tiết/tuần, nghỉ ốm 4 ngày theo chế độ BHXH, trong các ngày nghỉ có 10 tiết, các ngày còn lại dạy 10 tiết, thì:
Không áp dụng Điều 6 nếu giáo viên vẫn công tác đủ năm học và chỉ nghỉ ốm ngắn hạn hợp lệ.
Trường hợp này áp dụng cách tính chung theo Điều 4 và Điều 5 Thông tư 21.
10 tiết nghỉ ốm hợp lệ được tính vào định mức theo khoản 3 Điều 12 Thông tư 05.
Tuần đó không thể tính là giáo viên dư 20 tiết.
Nếu xét riêng tuần để dễ hiểu, giáo viên được ghi nhận 20 tiết, định mức THCS là 19 tiết/tuần, phần vượt về mặt logic chỉ là 1 tiết. Nhưng tiền tăng giờ phải tổng hợp theo năm học, có xét đầy đủ các tiết thực dạy, tiết quy đổi, tiết được giảm, tiết được tính vào số tiết dạy đủ và định mức năm học.
Kết luận
Tranh cãi trong tình huống này xuất phát từ việc nhầm lẫn giữa hai khái niệm:
Một là “nghỉ ốm hợp lệ trong năm học”.
Hai là “công tác không đủ một năm học”.
Đây là hai tình huống pháp lý khác nhau.
Giáo viên nghỉ ốm hợp lệ vài ngày không đương nhiên trở thành giáo viên công tác không đủ năm học. Các tiết rơi vào thời gian nghỉ khám bệnh, chữa bệnh hợp lệ đã được Thông tư 05 quy định rõ là được tính vào định mức và không phải dạy bù.
Vì vậy, trong trường hợp nêu trên, cách hiểu có cơ sở hơn là: giáo viên vẫn thuộc diện công tác đủ năm học; tính tăng giờ theo cách chung của Thông tư 21; các tiết nghỉ ốm hợp lệ được tính vào định mức, không tính thành tiết tăng giờ; và không áp dụng Điều 6 để suy ra “dư 20 tiết” trong tuần nghỉ ốm.
Nói ngắn gọn: Nghỉ ốm hợp lệ thì tiết nghỉ được tính vào định mức, không phải dạy bù, nhưng cũng không phải tiết tăng giờ. Điều 6 chỉ dành cho trường hợp nhà giáo công tác không đủ một năm học, không phải căn cứ để biến một tuần nghỉ ốm thành 20 tiết vượt giờ.
Tóm lại, giáo viên nghỉ ốm hợp lệ không bị xem là thiếu tiết nếu các tiết nghỉ đã được phân công theo kế hoạch và đáp ứng điều kiện của Thông tư 05. Khi tính tăng giờ, giáo viên nghỉ ốm vẫn phải được xem xét theo tổng số tiết được tính trong cả năm học, không nên tách riêng một tuần nghỉ bệnh để suy ra số tiết vượt một cách máy móc.
Nguồn tham khảo
- Thông tư 21/2025/TT-BGDĐT quy định chế độ trả tiền lương dạy thêm giờ đối với nhà giáo trong các cơ sở giáo dục công lập.
- Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông, dự bị đại học.
Xem thêm: Cách tính tiền dạy thêm giờ cho giáo viên theo Thông tư 21.
